Jezelf kwijtraken in een relatie

Door Yolanda Vermeulen, Misana Coaching · 15 juli 2026

Herken je dat sommige vrienden wel eens tegen jou hebben gezegd: "Heb je niet door dat je jezelf helemaal wegcijfert?" Of misschien dat een bedrijfsarts of een huisarts of een andere professional, zoals een psycholoog of een therapeut tegen jou zegt: "Ik denk dat jij problemen hebt met je grenzen stellen." En dat je dan bij jezelf denkt: ik herken dat helemaal niet! Waar heb je het over? Ik cijfer mezelf helemaal niet weg en ik weet prima mijn grenzen aan te geven.

Waarom dit zo herkenbaar is

Dat is zo herkenbaar en zo kenmerkend voor het doorleven of het hebben doorstaan van een relatie met dwingende controle, waarbij je partner op subtiele en minder subtiele manieren macht over jou en de relatie uitoefent. Van het samen zijn met een persoon met narcistische kenmerken, of na emotioneel misbruik in een relatie. En het is belangrijk om jezelf niet kwalijk te nemen dat je daarin terecht bent gekomen, want je partner of ex-partner bouwt dit heel strategisch op om je in deze situatie te krijgen. Het is dus ook heel belangrijk dat als je hulp zoekt bij een professional, die ook echt ervaring heeft met deze dynamieken.

De drang om jezelf te verdedigen

Als er tegen je gezegd wordt dat je je grenzen zelf niet goed hebt bewaakt of dat je jezelf wegcijfert, dan krijg je het gevoel: oh, ik moet mezelf gaan verdedigen hier. Ik moet gaan uitleggen dat ik mezelf niet herken in dat beeld. Ik moet gaan rechtvaardigen dat ik heel vaak mijn grenzen heb aangegeven. Ik weet eigenlijk precies wat voor gedrag ik wel en niet aanvaardbaar vind. Maar toch kwam ik in een spiraal naar beneden terecht.

Hoe het begint: spiegelen en opengaan

En dat komt allemaal doordat iemand met narcistische kenmerken op een heel kenmerkende manier met je omgaat. Die ander spiegelt jou namelijk in het begin helemaal, zodat je denkt, nou, wij zitten helemaal op één lijn en ik voel me zo gezien zo gehoord. Niet te geloven, dat iemand de dingen die ik leuk vind ook zo kan waarderen! Jouw zenuwstelsel gaat daarmee in de ontspanning. Je wordt steeds meer open naar de ander, je deelt jouw diepste geheimen. Je bent eerlijk over al je gevoelens en ervaringen, want jij hebt het gevoel dat je je volledig kan openen en kwetsbaar mag zijn. Eindelijk kan jij leunen bij deze partner en dan komt er toch ineens een fase waarin er gekke dingen gebeuren.

Als de verwijten beginnen

Je partner verwijt je dingen, noemt je jaloers, praat je allerlei slechte eigenschappen aan die je niet herkent. En één van de kenmerken van de meeste overlevers van dit soort relaties is dat je bang bent om verkeerd begrepen te worden. En dat houdt dus in dat je op dat moment als je zo'n onterecht verwijt krijgt, je bewijs wilt leveren. Vervolgens krijg je verhitte inhoudelijke discussies over of iets wel of niet een objectieve waarheid is.

En pas na heel veel ruzies en discussies kom je er achter dat de inhoud er helemaal niet toe doet. Het gaat niet om een objectieve waarheid. Het doet er niet toe hoe vaak jij in deze relatie het tegendeel hebt laten zien van die verwijten. Het doel van je partner is om jou instabiel te maken, heftige emoties en veel verwarring te laten ervaren. Met als uiteindelijk doel jouw eigen identiteit opgeven. Omdat je jezelf ook op den duur anders gaat zien. Je hoort zo vaak dingen op momenten die je niet verwacht. Of die niet terecht zijn, waardoor je in verwarring bent.

Je brein past zich aan

Waar is de liefdevolle persoon die volledig op één lijn zat met jou en die een fantastische mooi beeld heeft geschetst van een toekomst met jou? Hoe kan het zijn dat die persoon ineens jou niet meer vertrouwt of jou dingen verwijt die helemaal niet stroken met jouw karakter? Jouw brein gaat dit in jou op termijn aanpassen. Dit zijn namelijk berichten en opmerkingen van de persoon waar je het meeste van houdt. Jouw eigen hoofd raakt uiteindelijk overtuigd dat het waar is. Dan zijn er misschien zelfs al momenten waarop jij jezelf hoort zeggen tegen vrienden of vriendinnen. Ja, ik ben ook altijd zo vergeetachtig, ik ben ook echt niet slim. Of, dat moet je mij niet vragen, want daar ben ik heel slecht in.

Van zelfverzekerd naar onherkenbaar

En hoe steekt dat af met de persoon die jij was toen jij deze partner leerde kennen: vol zelfvertrouwen, stralend, zelfstandig. Zelfverzekerd, met een prima zelfbeeld en zeker in staat om eigen beslissingen te nemen. En ineens vind je jezelf in een situatie waarin dat volkomen verdwenen is. Op het moment dat je daar dan eindelijk voorbij de schaamte bent en hulp gaat zoeken, dan zit daar tegenover je iemand die zegt, je hebt jezelf weggecijferd. En dat heb jij dus zelf gedaan. Jij hebt jezelf weggecijferd en je hebt je eigen grenzen niet bewaakt. Dus ja, daar moet jij dan aan werken, volgens hen.

Wat er echt aan de hand is

Mijn opmerking daarover zou zijn. Vanaf de buitenkant lijkt dat misschien zo te zijn. Maar dat is een observatie van het eindresultaat van een heel ingewikkelde, intensieve en doortrapte dynamiek. Jouw identiteit is uitgegumd, dat is het echte probleem, niet dat jij geen grenzen kan stellen. Als jij niet meer weet wie jij bent in de relatie met de persoon waar je je hele hart aan hebt gegeven, dan tolereer je langzaamaan steeds meer dingen die van oorsprong helemaal niet bij jou pasten.

Maar dit ging heel geleidelijk en ging gepaard met intense emoties, van intens liefdevolle momenten of intense seksuele spanning naar afwijzing, doodzwijgen, verwijten, boosheid. Misschien herken je dat vaak na feestjes, na gezellige momenten, of op vakantie, ineens het gedrag omslaat, waardoor jouw hele systeem in een stress stand komt te staan. Niemand erkent dat als jij te horen krijgt: dit heb jij zelf veroorzaakt, want dan had je maar beter je grenzen moeten bewaken. Dat doet geen recht aan de intensiteit waarmee je partner strategisch probeert jouw eigenheid kleiner en kleiner te maken, totdat je het opgeeft en je vormt naar wie je hoort te zijn, volgens het beeld van je partner.

Waarom zelfverwijt in een hulpverleningssetting averechts werkt

Niet dat dat gaat helpen, want op het moment dat je jezelf hebt opgegeven, zitten er vaak al heel veel scheuren in die relatie en is een partner met deze kenmerken vaak al op zoek naar iemand die hem of haar weer helemaal van vooraf aan gaat adoreren. Daarmee zorgt dus zo'n opmerking in een therapeutische setting of in een hulpverlening setting vaak voor extra stress. Want je voelt je eigenlijk als overlever dan nog minder gezien gehoord, want nu moet je ook nog eens hier in deze situatie horen dat het aan jou lag.

En dat is nou precies de boodschap die je al die tijd in die relatie al hebt gehoord, waarna je je bent gaan aanpassen. Je bent gaan onderzoeken, wat kan er wel, wat mag er niet? En wat vandaag goed lijkt te zijn, is morgen helemaal niet meer OK. Dus er is geen richting en helderheid en voorspelbaarheid meer in de emotionele fundamenten van je relatie.

Zoek hulp die dit patroon herkent

Mijn advies zou daarom zijn: Als je je in een relatie herkent of uit een relatie bent gestapt waarbij je de kenmerken herkent van dwingende controle of narcistisch of emotioneel misbruik, ga dan ook op zoek naar een behandelaar of een ondersteuner die ervaring heeft met dit thema en jou begrijpt. Die snapt hoe jij in die situatie terecht bent gekomen en jou helpt om jouw eigen identiteit, jouw zelf weer op te bouwen, want daar begint het herstel en dat is super belangrijk, want als je start met een hulpverleningstraject dat op zelfverwijt is gebaseerd, dan gaat dat tegengesteld werken.

Herken je jezelf in dit verhaal? Dan is er de gratis meditatie 'Van verwarring naar kracht', ook als nog niet alles duidelijk is. En zit je hier middenin, neem dan gerust contact met me op.

Vraag hier de gratis meditatie op

---

Ik schrijf over wat ik zie in mijn praktijk en wat ik zelf heb meegemaakt. Ruim 26 jaar begeleid ik mensen die zichzelf zijn kwijtgeraakt in een relatie met narcistisch misbruik. Dat begrijp ik namelijk niet alleen als coach, maar ik heb het zelf ook gevoeld. Wat ik schrijf gaat over herkenning, de reactie van deze ervaringen op het zenuwstelsel en de weg weer terug naar jezelf.

Yolanda Vermeulen