Hoe herken je narcisme eerder in je relatie?

Door Yolanda Vermeulen, Misana Coaching · 2 juni 2026

Elke ochtend maak ik een wandeling van een uur. Dat is ooit begonnen tijdens een zeer ongezonde, toxische relatie. Ik ontdekte toen dat het enorm rustgevend werkt voor het zenuwstelsel. Sindsdien is dat een vaste routine geworden in mijn ochtendritueel. Ook nu het niet meer nodig is, maar gewoon als onderhoud.

Vandaag wil ik het hebben over iets wat ik regelmatig hoor als het gaat over narcisme: achteraf gezien was het begin te mooi om waar te zijn. Te mooi, te fijn, te heftig. Dat had al een rode vlag moeten zijn.

Ik zie het een klein beetje anders.

Het lijkt daardoor alsof het jouw fout is dat je dit hebt gemist. Dat je zelf iets had moeten opmerken wat je simpelweg niet kunt opmerken op dat moment.

Wat je zenuwstelsel voelt in het begin

In de eerste 3 maanden van een relatie is er eigenlijk niks vreemds aan wat er gebeurt. Je wil graag bij elkaar zijn, je hebt veel tijd en aandacht voor elkaar, je bent nieuwsgierig en je wil liefdevolle dingen voor elkaar doen. Dat is op zich niet ongezond.

Bovendien kun je op dat moment voor jezelf simpelweg niet bepalen of het te veel is. Want voor je zenuwstelsel voelt het als dat je eindelijk hebt ontvangen wat je altijd al hebt verdiend. Eindelijk is daar iemand die jou echt ziet. Die jou echt begrijpt. Die ook nog eens heel erg op één lijn zit met je favoriete bezigheden, je interesses, je overtuigingen. Eindelijk valt het puzzelstukje op zijn plek.

Dat is een onmogelijk moment om jezelf te checken van: dit gevoel is te veel. Het voelt niet als te veel. Het voelt als precies wat je altijd al had verlangd en waar je ook recht op hebt.

Wat je wél kunt verzamelen naast de intense gevoelens

Wat je wél kunt opmerken, is pas zichtbaar achteraf. Of tijdens de relatie, als je je er bewust van gaat zijn. Als je uit zo'n relatie bent gestapt en terugkijkt, kun je onderzoeken hoe die beginperiode precies is gegaan. Naast de intense gevoelens die je hebt ervaren.

Het is natuurlijk fijn om je heel erg verliefd te voelen, heel erg verbonden, misschien ook nog spetterende intimiteit te ervaren zoals je het altijd al had gehoopt. En tegelijkertijd kan het zijn dat je bij jezelf ontdekt dat je in die eerste 3 à 4 maanden niet zo heel bewust objectieve informatie hebt verzameld.

Wat bedoel ik daarmee: Hoe gaat iemand om met teleurstellingen? Hoe reageert iemand als jij iets anders wil dan je partner? Wat zijn jullie gedachtes over de langere termijn: samenwonen, trouwen, eventuele kinderen, contact met exen? Is er belangrijke informatie over schulden, financiële situatie? Hoe denk je over sparen, over werk in de komende 10 jaar? Politieke opvattingen. Hoe is het contact met familie? Wie bepaalt wat je in je vrije tijd doet? En wat als je daar een keer geen zin in hebt?

Wat ik in mijn praktijk altijd aanraad: maak tijd, het hoeft niet allemaal op één dag, om geregeld over een van deze onderwerpen met elkaar te spreken.

De manier waarop het antwoord wordt gegeven

Belangrijk is dan niet alleen het antwoord zelf. Dat kan al heel veel richting geven. Maar vooral ook: wordt er in rust en transparantie antwoord gegeven? Zijn er onderwerpen waar het antwoord wordt vermeden? Waar het vaag blijft? Wordt er met felheid of boosheid gereageerd op deze vragen, alsof het een ondervraging is in plaats van een verkenning van jullie gezamenlijke toekomst?

Wat voor gevoel heb jij bij zo'n gesprek? Dat is een goede graadmeter voor of je je veilig genoeg voelt om over diverse onderwerpen met je partner te spreken. In een gezonde relatie kun je dat in rust doen. En als de gemoederen al eens hoog oplopen, zijn jullie in staat om te zeggen: dit raakt me erg, kunnen we even pauzeren. Zonder de ander de schuld te geven van de emotionele trigger, maar vanuit de bereidheid om er samen een open gesprek over te hebben.

Als er een gevoel ontstaat van dat jij altijd de oorzaak bent van een discussie, een misverstand, een ruzie. Of dat informatie wordt verdraaid of achtergehouden. Of dat er een discussie ontstaat over wat eerlijkheid eigenlijk is, wat transparantie is, wat liegen is.

"Als ik het zelf niet meer goed kan herinneren, dan is het niet echt liegen."

Dat is een uitspraak die iemand in mijn praktijk deed. Het voorbeeld staat voor zichzelf.

Wat het betekent als je zelf bepaalde onderwerpen vermijdt

Wat ook kan gebeuren, is dat je bij jezelf ontdekt dat je bepaalde onderwerpen vermijdt. Omdat je onbewust al aanvoelt dat dit een mijnenveld is. Je zenuwstelsel heeft dan de reactie om de situatie zo veilig mogelijk te houden, niet te laten escaleren. De focus houden op wat fijn is.

Als je dat bij jezelf ontdekt, kun je voorzichtig concluderen dat je al reageert vanuit een soort overlevingsmechanisme. Wat je lichaam heeft geleerd om de situatie zo veilig mogelijk te houden. Dat is niet verkeerd. Dat heeft je lichaam al heel lang, al veel eerder in je leven, ontwikkeld en geoefend. Maar het is belangrijk om voor jezelf te weten dat dit geactiveerd is. En dat er dus geen compleet beeld is van jouw partner en daarmee van jullie relatie.

De gedeelde fantasie

Je maakt van de relatie een gedeelde fantasie. Want je laat op deze manier bepaalde stukjes weg die je onderbewuste op dit moment liever niet kan gebruiken.

In een toxische relatie wordt dat mistige beeld vaak bewust in stand gehouden. Er wordt eigenlijk alles aan gedaan om voor jou te voorkomen dat je die informatie krijgt. Of dat je zelfs maar de energie en de tijd hebt om daar over na te denken.

Een goed advies is om deze onderwerpen in de eerste 4 maanden voorzichtig in de revue te laten passeren. En die informatie te verwerken als concrete gegevens, als input. En dat te leggen naast: wat voor relatie heb ik eigenlijk voor ogen? Wat past bij mij? Welke kernwaardes zijn voor mij belangrijk? Krijg ik uit deze gesprekken de informatie waardoor ik kan beoordelen of wij een match zijn?

Die match gaat dieper dan de erotische spanning, de aantrekkingskracht of het gevoel van bewonderd worden. Het gaat om: kan ik een vriendschap hebben met deze persoon? Zie ik een langere termijn met elkaar?

Ben je nieuwsgierig naar welke onderwerpen je in de eerste maanden met elkaar kunt bespreken? Vraag de PDF bij me op met de gespreksonderwerpen die belangrijk zijn om te weten hoe je daar allebei in staat. Je bent welkom!

Vraag hier de gratis PDF aan

---

Ik schrijf over wat ik zie in mijn praktijk en wat ik zelf heb meegemaakt. Ruim 26 jaar begeleid ik mensen die zichzelf zijn kwijtgeraakt in een relatie met narcistisch misbruik. Dat begrijp ik namelijk niet alleen als coach, maar ik heb het zelf ook gevoeld. Wat ik schrijf gaat over herkenning, de reactie van deze ervaringen op het zenuwstelsel en de weg weer terug naar jezelf.

Yolanda Vermeulen