Waarom heb ik narcistisch misbruik zo lang getolereerd?

Waarom heb ik narcistisch misbruik zo lang getolereerd?

Over de vraag die bijna iedereen zichzelf stelt na een narcistische relatie, en waarom het niet jouw schuld is.

Door Yolanda Vermeulen  |  2026-05-29

Ze zat tegenover me en zei het bijna fluisterend.

"Ik snap gewoon niet hoe ik dit zo lang heb laten gebeuren. Ik ben toch niet dom?"

Nee. Ze was niet dom. Ze was juist iemand met veel zelfinzicht, veel empathie, en een scherp gevoel voor anderen. En precies dat maakte het zo ingewikkeld.

Dit hoor ik regelmatig in mijn praktijk. De vraag waarom je zo lang bent gebleven, zo lang hebt getolereerd, zo lang hebt goedgepraat, is een van de moeilijkste om te beantwoorden. Zeker als je er zelf nog vol in zit, of er net uit bent gestapt.

Er zijn 2 mechanismen die vrijwel altijd een rol spelen. Geen van beide heeft iets te maken met naïviteit of zwakte.

Wat er in het begin wordt aangelegd

De beginperiode van een narcistische relatie is bijna altijd intens. Heel veel contact, heel snel. Dates die op dates volgen. Een gevoel van verbinding dat je eerder nooit zo hebt ervaren.

En uitspraken als: "Dit voelt als iets wat ik nooit eerder heb meegemaakt." Of: "Jij begrijpt me als niemand anders." Of: "Het voelt alsof ik je al heel lang ken."

Dat klinkt mooi. En voor jou voelt het ook zo. Maar wat er eigenlijk wordt gebouwd, is een gedeelde fantasie. Een beeld van een ideale relatie, met jou als onderdeel van dat plaatje. Bewust gecreëerd, ook al merk jij daar op dat moment niets van.

De intensiteit en de snelheid zorgen voor een hormonale hechting. Je zenuwstelsel registreert: hier is iemand die mij eindelijk ziet. Die begrijpt wat ik nodig heb. Die op één lijn zit met alles wat voor mij belangrijk is.

Die hechting is echt. De hormonen zijn echt. Het gevoel is echt.

En precies daarom is het zo verwarrend als er later ruzies komen, stiltes, woedeaanvallen of kilheid. Je brein zoekt naar een logische verklaring. Het moet wel een incident zijn. Het gaat vast weer over. Want de echte relatie, dat was toch wat we in het begin hadden?

Wat jouw empathie ermee te maken heeft

Mensen met narcistische kenmerken worden vaak aangetrokken tot mensen met een hoog empathisch vermogen. En dan bedoel ik niet alleen dat je snel meevoelt met anderen op gevoelsniveau. Ik bedoel iets wat onderzoekers “”trait empathy” noemen: het vermogen om je werkelijk in te leven in het perspectief van een ander. Om diens redenering te volgen, te begrijpen, te voelen.

Dat vermogen is een kracht en in de meeste situaties van je leven werkt het prachtig.

In een narcistische relatiedynamiek wordt het tegen je gebruikt.

Want als iemand met grote stelligheid en intense emotie uitlegt waarom jij fout zit, dan gaat dat bij jou landen. Jij kunt je voorstellen hoe het vanuit zijn perspectief voelt. Jij snapt de redenering. En voor je het weet, hoor je jezelf zeggen: “ja, ik begrijp het ook wel, sorry.”

Terwijl iemand in je omgeving allang ziet wat er aan de hand is en zich afvraagt waarom jij dit verdedigt.

Het voelt voor jou namelijk niet als goedpraten. Het voelt als begrip hebben voor de ander. Dat onderscheid is belangrijk. Want het betekent dat jij precies deed wat je altijd doet: proberen te begrijpen. Daar is niets mis mee. Alleen de context was er een waarin dat begrip systematisch werd uitgebuit.

Hoe je jezelf langzaam kwijtraakt

Er is een moment in een narcistische relatie waarop je stopt met het uiten van je eigen verlangens. Soms bewust, maar nog vaker onbewust.

Je weet wat er gebeurt als je iets zegt wat de ander niet uitkomt. Stilte, een aanval. Drama. En dus houd je het voor je, je past je aan. Je zorgt dat de sfeer goed blijft.

Tot je op een dag niet meer weet wat je favoriete film is. Of wat je graag eet. Of hoe jij een vrije zaterdag zou willen doorbrengen als je dat zelf mocht kiezen.

Stukjes van jou zijn uitgegumd. Zo geleidelijk dat je het zelf nauwelijks hebt gemerkt.

Dat is wat een overlevingsmechanisme doet. Je zenuwstelsel heeft geleerd: als ik mezelf laat zien, ontstaat er gevaar. En dus trekt het zich terug. Het houdt de boel veilig en houdt daarmee de verbinding in stand.

Je zenuwstelsel was op dat moment niet bezig met de vraag of je iets accepteert of niet. Het was bezig met overleven en dat is iets heel anders.

Waarom terugkijken zo pijnlijk is

Als je eruit bent gestapt en je kijkt terug, zie je dingen die je destijds niet zag. Je ziet dat de messen in de besteklade nooit recht genoeg lagen. Dat een avond uit, hoe fijn ook, altijd eindigde met iets wat verkeerd was gegaan. Dat jij altijd degene was die iets had gedaan, gezegd of nagelaten.

En dan denk je: hoe heb ik dit kunnen laten gebeuren?

Maar die vraag stellen vanuit je huidige positie, terwijl je buiten de dynamiek staat, is oneerlijk tegenover jezelf. Je vergelijkt iemand die nu ziet wat er speelde met iemand die er middenin zat, die hechting voelde, die begreep, die hoopte op verbetering.

Die 2 mensen zijn allebei jij. Maar ze stonden op heel verschillende plekken.

Wat ik in mijn praktijk zie: het moment waarop mensen ophouden zichzelf de schuld te geven van wat ze niet hebben gezien, is het moment waarop het echte herstel begint.

Herken jij die vraag? Waarom heb ik dit zo lang getolereerd? En voel je daarbij ook de neiging om jezelf iets te verwijten?

Dan wil ik je zeggen: wat er is gebeurd, heeft een verklaring. En die verklaring begint niet met een fout die jij hebt gemaakt.

Als je wilt begrijpen wat er in jou in beweging is geweest en hoe je dat kunt loslaten, neem dan gerust contact met me op.

Yolanda Vermeulen